Antonia Dunjko: 
"durf te dromen"

Door Hans Luiken 



 

Toen ik Antonia Dunjko voor het eerst zag, zag ik niet meteen een operazangeres. Ik zag een jonge vrouw, klein van stuk, met iets jeugdigs en een soort licht over zich. Dat er zo'n stem in haar schuilging, had ik niet verwacht. Ik was oprecht verbaasd. Maar achter die stem gaat meer schuil dan talent alleen. Een leven waarin je soms weken van huis bent, waarin je je passie volgt en tegelijkertijd je bestaan moet opbouwen. Een leven waarin je keuzes maakt, offers brengt en je vaderland achter je laat om je dromen waar te maken. 

Ik sprak met haar over muziek, moederschap, dromen en de prijs die je betaalt om te kunnen doen waar je van houdt.

Het verhaal van Antonia gaat daarom niet alleen over zingen. Het gaat ook over de mens achter de artiest en over wat het vraagt om je eigen weg te volgen.

De ontmoeting met Antonia vond plaats in bus 24. Een praatje dat begon als een toevallige kennismaking, groeide uit tot een gesprek over muziek, het leven in Den Haag en de verhalen die vrouwen met elkaar kunnen delen. Antonia vertelde later dat ze het bijzonder vond dat mensen tegenwoordig soms nog echt met elkaar praten, in plaats van naar hun telefoon te kijken.

Van Varaždin naar het conservatorium in Den Haag

Antonia werd geboren in Varaždin, een historische stad in Kroatië met een rijke culturele traditie. Muziek speelt er al vroeg een rol in het leven van kinderen. Ook thuis was muziek nooit ver weg. Haar moeder, Lidija Horvat-Dunjko, bouwde een carrière op als operazangeres en vertegenwoordigde Kroatië in 1995 op het Eurovisie Songfestival, samen met de groep Magazin.

De bekendheid van haar moeder had ook een keerzijde. Antonia werd geregeld gevraagd of zij later eveneens zangeres zou worden. Juist daardoor wilde ze aanvankelijk niets met zingen te maken hebben. Ze speelde fluit en zag haar toekomst eerder in de milieuwetenschappen.

Toch liep het anders. Tijdens de voorbereiding op haar vormsel kwam ze in aanraking met een kerkkoor. De jonge dirigent wist haar op een bijzondere manier over de streep te trekken. Hij zei dat hij begreep dat haar moeder beroemd was en dat Antonia waarschijnlijk niet kon zingen. Hij wilde haar daarom niet voor schut zetten.Dat was precies de verkeerde opmerking om tegen haar te maken. Antonia begon onmiddellijk te zingen.

Ze werd verliefd op het zingen en besloot uiteindelijk haar studie milieuwetenschappen in Zagreb achter zich te laten. Ze koos voor muziek, een keuze die haar later ook naar Nederland zou brengen. Na haar muziekopleiding in Zagreb volgde ze aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag een tweede master, gericht op oude muziek.

Een vak dat meer vraagt dan talent alleen

Antonia heeft inmiddels ongeveer veertig rollen op haar naam staan. Ze treedt op als soliste bij concerten en operaprojecten en werkt als freelancer bij het Groot Omroepkoor en het koor van De Nationale Opera in Amsterdam. Met dat laatste koor behaalde ze onlangs een bijzondere erkenning. Het operatijdschrift Opernwelt riep het koor uit tot beste operakoor. Antonia is trots op de groep zangers waarmee ze werkt. Volgens haar gaat het om musici met een hoog niveau, veel podiumervaring en het vermogen om samen een voorstelling te dragen.

Toch blijft de loopbaan van een zangeres onzeker. Antonia zou graag een vast contract hebben, juist omdat stabiliteit belangrijker werd toen ze moeder werd. Audities, reizen en werk in het buitenland zijn minder vanzelfsprekend wanneer je ook de zorg voor kinderen hebt. Ze ziet daarin een breder probleem binnen de klassieke muziek. In Duitsland zijn professionele zangers, orkesten en koren vaker vast verbonden aan theaters. In Nederland is dat volgens haar veel minder vanzelfsprekend.

Ook de bezuinigingen op cultuur baren haar zorgen. Antonia vindt dat kunst niet uitsluitend beoordeeld mag worden op de hoeveelheid geld die ermee wordt verdiend. Muziek en cultuur dragen iets bij aan een samenleving wat zich niet eenvoudig in cijfers laat uitdrukken.Ze wijst erop dat mensen eeuwen later nog steeds bewondering hebben voor kunstwerken waarvan de makers tijdens hun leven misschien nauwelijks konden rondkomen. Waarom zouden we dan verwachten dat kunstenaars uitsluitend werk doen dat direct financieel rendeert?

“Ik gun iedere artiest, eigenlijk ieder mens, om minstens één keer in het leven een werkgever als André Rieu te hebben. Iemand die je respecteert, je werk waardeert en begrijpt wat er nodig is om samen iets bijzonders neer te zetten.

- Antonia Dunjko

Een deel van haar loopbaan bracht Antonia door bij het ensemble van André Rieu. Ze spreekt met veel waardering over die periode en over de manier waarop Rieu zijn organisatie leidt.

Volgens haar is hij niet alleen een werkgever met een duidelijke visie, maar ook iemand die begrijpt wat musici nodig hebben om hun werk goed te kunnen doen. Ze beschrijft het ensemble als een muzikale familie waarin mensen elkaar aanvullen en samen naar hetzelfde doel werken.

Ook de reacties van het publiek maakten indruk. Iedere avond voor duizenden mensen optreden en zien hoe concertbezoekers lachen, huilen of geraakt worden door de muziek, noemt ze een bijzondere ervaring.

Door persoonlijke omstandigheden kon ze niet bij het ensemble blijven. De waardering voor die periode is echter gebleven. Ze hoopt dat iedere artiest de kans krijgt om ten minste eenmaal in zijn of haar loopbaan op zo'n manier met anderen te kunnen werken.

Moederschap en je eigen identiteit

Met het moederschap veranderde ook Antonia's kijk op haar loopbaan. Ze kon minder gemakkelijk reizen en moest anders omgaan met de mogelijkheden die zich aandienden. Het betekende niet dat haar liefde voor muziek verdween. Integendeel. In haar verhaal pleit ze ervoor dat vrouwen hun eigen identiteit blijven koesteren. Moeder zijn en je eigen ambities hebben, hoeven volgens haar geen tegenpolen te zijn.

Vrouwen krijgen daarbij nogal eens tegenstrijdige verwachtingen opgelegd. Wie niet werkt, krijgt soms te horen dat ze onvoldoende bijdraagt. Wie wel werkt, kan het verwijt krijgen dat ze te weinig tijd aan haar kinderen besteedt. Antonia herkent die spanning en vindt dat de inspanningen die ouders thuis leveren vaak te weinig worden gezien.

“Kinderen mogen ook zien dat hun ouders iets doen waar ze van houden. Want niemand kan blijven schenken uit een lege karaf.

- Antonia Dunjko

Ze wil haar kinderen laten zien dat passie ertoe doet. Niet omdat werk altijd voorrang moet krijgen, maar omdat kinderen ook mogen zien dat hun ouders iets doen waar ze van houden.Ze verwoordt het met een beeld dat haar goed past: niemand kan blijven schenken uit een lege karaf. Goed voor jezelf zorgen en ruimte houden voor je eigen dromen is volgens haar niet alleen belangrijk voor jezelf, maar ook voor de mensen om je heen. Dat is een boodschap die verder reikt dan de wereld van de opera. Het gaat over de ruimte die mensen elkaar geven om meer te zijn dan één rol, hoe belangrijk die rol ook is.

Wat muziek achterlaat

Voor Antonia is de waarde van muziek vooral zichtbaar in de mensen die erdoor worden geraakt. Ze vertelt over mensen met Alzheimer die hun eigen naam niet meer weten, maar nog wel de coupletten van een lied kunnen zingen dat ze tientallen jaren eerder hebben geleerd.

Ze heeft volwassen mannen zien huilen tijdens een uitvoering en stellen zien ontroeren door muziek. Zelf heeft ze door haar rollen talloze levens van dichtbij leren kennen en vriendschappen opgebouwd die lang meegaan. Muziek kan herinneringen oproepen, mensen verbinden en emoties losmaken waarvoor soms geen woorden zijn. Dat maakt het voor haar tot meer dan een vak. Die overtuiging loopt als een rode draad door haar verhaal. Ook wanneer het werk onzeker is en de waardering niet altijd in verhouding staat tot de inspanning, blijft de behoefte om muziek te maken bestaan.

Haar plek in Den Haag

Naast haar werk op het podium en haar leven als moeder zoekt Antonia graag de natuur op. Ze is opnieuw milieuwetenschappen gaan studeren, ditmaal aan de Open Universiteit. Ook in Nederland blijft die oorspronkelijke belangstelling dus aanwezig.

Ze waardeert de fietspaden, de bakfiets en de vele plekken waar je buiten kunt zijn. De regen mag wat haar betreft best wat minder, maar verder heeft ze haar draai gevonden. Ze bezoekt Kroatië regelmatig en heeft in Nederland vrienden gevonden die als familie voelen.

In Den Haag wandelt ze graag langs de zee bij Scheveningen. Ook haar favoriete fietsroute loopt richting Monster. Een keer fietste ze zelfs op een Swapfiets naar Hoek van Holland. Dat avontuur leverde haar naar eigen zeggen drie dagen op waarin ze nauwelijks kon zitten. Een gewone boodschap op de fiets is toch iets anders dan een lange tocht op een stadsfiets.

Het zijn kleine details die de operazangeres dichterbij brengen. Achter de concerten en de professionele ambities staat ook iemand die geniet van de natuur, haar kinderen en de stad waarin ze woont.

Antonia's verhaal gaat uiteindelijk niet alleen over zingen. Het gaat over kiezen, blijven leren en ruimte houden voor datgene wat je leven betekenis geeft. Haar wens is dat kunst een plek blijft houden in de samenleving en dat vrouwen hun dromen niet hoeven op te geven wanneer hun leven verandert.