Frankrijk wijst Iran aan na cyberaanval op vriezers: ook Nederlandse slagers getroffen
De Franse regering beschuldigt Iran van een omvangrijke cyberaanval op koelsystemen van supermarkten. Bij ongeveer 700 Franse vestigingen werden in oktober de temperaturen van koel- en vriesinstallaties op afstand verhoogd. Ook in Nederland en België werden begin november slagerijen, buurtwinkels en supermarkten getroffen door aanvallen op hun koelsystemen. Of achter die incidenten dezelfde daders zitten, is nog niet vastgesteld.
De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Noël Barrot maakte maandag 9 november bekend dat de aanval op Franse supermarkten is uitgevoerd door de Iraanse Revolutionaire Garde. Frankrijk heeft de Iraanse ambassadeur ontboden en wil Europese sancties tegen de verantwoordelijken.
De aanval vond plaats in de nacht van 11 op 12 oktober. Hackers kregen op afstand toegang tot de besturingssystemen van koelinstallaties bij ongeveer 700 van de circa 10.000 Franse supermarkten. In sommige gevallen liep de temperatuur op tot 50 graden Celsius. De verstoring duurde ongeveer zes uur. Winkels moesten grote hoeveelheden gekoelde en diepgevroren levensmiddelen weggooien. Supermarktketen Intermarché meldde schade van tientallen miljoenen euro's op één dag.
Frankrijk wijst naar Iraanse cybereenheid
Volgens de Franse autoriteiten zit de cybereenheid Shahid Kaveh achter de aanval. Deze eenheid is verbonden aan de Iraanse Revolutionaire Garde en is in de digitale wereld ook bekend onder de naam CyberAveng3rs. Franse opsporings- en inlichtingendiensten baseren hun beschuldiging onder meer op het gebruik van de Perzische taal en internetadressen die naar Iran verwijzen. Ook zijn overeenkomsten gevonden met eerdere digitale operaties.
De Franse justitie onderzoekt de zaak als mogelijke georganiseerde cybercriminaliteit in opdracht van een buitenlandse mogendheid. Er wordt gezocht naar internationale arrestatiebevelen voor drie vermeende betrokkenen.
Ook Nederlandse bedrijven getroffen
Op 2 november werden ook in Nederland de koelsystemen van minstens zeventien bedrijven getroffen door een cyberaanval. Het ging vooral om slagerijen en kleine buurtwinkels. Ook een opslaglocatie voor diepvriesproducten werd geraakt. Volgens leverancier Danfoss waren de systemen op afstand benaderd. De getroffen installaties waren niet beveiligd met een veilig netwerk en maakten nog gebruik van standaardwachtwoorden. Grote Nederlandse supermarktketens bleven bij deze aanval buiten schot.
Danfoss had Nederlandse klanten na de Franse incidenten op 13 oktober al gewaarschuwd om hun systemen niet rechtstreeks met internet te verbinden en de beveiliging van externe toegang te controleren.
Slagerij in België verloor voor 15.000 euro aan vlees
Ook België kreeg op 2 november met de aanvalsgolf te maken. Onder meer vestigingen van Delhaize en Carrefour werden getroffen. Volgens de berichtgeving ging het bij Delhaize om ongeveer veertig winkels en bij Carrefour om vijftien vestigingen. Ook andere winkelbedrijven meldden problemen. De Belgische slagerijketen De Laet & Van Haver werd eveneens getroffen. Eigenaar Luc De Laet vertelde aan persbureau Reuters dat de temperatuur in de koelinstallaties tot ongeveer 18 graden was opgelopen. Hij schatte de schade op circa 15.000 euro aan vleesproducten. In verschillende winkels moesten producten worden weggehaald om te voorkomen dat onveilig voedsel werd verkocht.
Europese voedselvoorziening kwetsbaar
De incidenten laten zien hoe afhankelijk de voedselketen is geworden van digitale besturingssystemen. Koelinstallaties worden steeds vaker op afstand beheerd. Dat maakt controle en onderhoud eenvoudiger, maar creëert ook een toegangspunt voor aanvallers.
Wie toegang krijgt tot de besturing, kan instellingen veranderen, koelcycli aanpassen en soms ook temperatuurwaarschuwingen uitschakelen. De gevolgen kunnen groot zijn, zonder dat er fysiek iets aan een winkel of installatie wordt beschadigd. De Europese Commissie bracht op 3 november nationale autoriteiten, Europol en het Europese cybersecurityagentschap ENISA bijeen om de incidenten te bespreken en informatie uit te wisselen.
De Commissie heeft de aanvallen van begin november niet aan een land of organisatie toegeschreven. Ook is niet vastgesteld dat de incidenten in Nederland, België en andere Europese landen door dezelfde groep zijn uitgevoerd als de aanval in Frankrijk. Dat onderscheid is belangrijk. De Franse beschuldiging aan Iran is officieel, maar vormt geen bewijs dat Iran ook achter de andere Europese aanvallen zit.
De vraag die overblijft, is hoe goed de digitale beveiliging van de Europese voedselvoorziening is geregeld. Een aanval op een computersysteem kan uiteindelijk betekenen dat levensmiddelen moeten worden vernietigd en winkels hun voorraad verliezen. Een dreiging die daarmee veel dichter bij het dagelijks leven komt dan veel mensen misschien denken.
Van de redactie | Bronnen: Associated Press, Reuters, AFP, Europese Commissie, NOS en internationale berichtgeving